از چهارباغ اصفهان تا چهارباغ مشهد
محله چهارباغ از قدیمیترین محلههای مشهد مربوط به دوره تیموریان و در نزدیکی حرم حضرت رضا (علیه السلام) قرار دارد. این محله از سمت شمال با بالا خیابان و کاروانسرای ملک همسایه است و از جنوب با کوچه ارگ و خیابان خسروی نو، از سمت غرب نیز به خیابان آزادی و کوچه تلفنخانه و از شرق به کوچه ملک منتهی میشود.
بر اساس جهت به خاک سپردن پیکر امام رضا (علیه السلام)، مردم بومی مشهد، محلههای اطراف حرم ایشان را به چهار جهت بالا خیابان (بالای سر حضرت)، پایین خیابان (پایین پای حضرت)، پیش روی حضرت و پشت سر حضرت تقسیم کردهاند. محله چهارباغ هم به علت قرارگرفتن در محدوده بالای سر امام رضا (علیه السلام)، در این تقسیمبندی در بالا خیابان مشهد قرار گرفته است.
محله چهارباغ به دلیل قدمت تاریخی خود دارای خانهها و بناهای بسیاری است که هم از منظر معماری و هم به لحاظ باغهای فراوانش از اهمیت خاصی برخوردار است و یکی از دلایل انتخاب نام چهارباغ برای آن وجود همین باغها در این محله بوده است. گرچه بسیاری از بافت تاریخی این محله و بناهای آن در طول زمان از بین رفته، اما برخی از آنها همچون خانه تاریخی کوزهکنانی که متعلق به 200 سال پیش است و دورهای محل کنسولگری آمریکا بوده در این خیابان قرار دارد. خانه ترکمنها، خانه مجتهدزاده، مسجد و حمام شاه (مهدی قلیبیگ) نیز از دیگر خانههای تاریخی مشهد هستند.
محله چهارباغ مشهد در ابتدا محلهای اعیاننشین و تا پیش از ایجاد محلات جدید محل استقرار حاکم مشهد بوده است، اما در سالهای اخیر این منطقه بیشتر برای عروسی، مجالس عمومی و روضهخوانی ایام سوگواری مشهور شده است. این محله در دوران مختلف و تا قبل از رونق گرفتن محلات جدید، محل استقرار حاکم شهر بوده و بافت تاریخی ویژهای دارد. منازل محله دارای درختان فراوان با حوض و حوضخانه، درشکهخانه و اسطبل بودند.
کوچه حاج محمود هراتی، پدر استاندار سابق خراسان ازجمله کوچههای محله چهارباغ است. البته دو کوچه به نام محمد هراتی در این محله وجود دارد که یکی همان کوچهای که به کنسولگری آمریکا میرسد و دیگری یک بنبست است. بهغیراز وجود کنسولگری آمریکا در این محله، بنای دیگری که از اهمیت ویژهای برخوردار است، منزل آیتالله قمی است که در سال ۴۲ آن را خریداری کرد؛ خانهای که پیشازاین محل بانک شاهی بود. علاوهبر این بناها، در محله چهارباغ، مساجد و بناهای دیگری چون مسجد حاج فرهاد، مسجد صدیقیها، مسجد رضایه، مسجد سلیمانی الهادی و مسجد شاه، کاروانسرای ملک، چوببرها، جعفرزاده و حوض انبارهای نقاشی، تاریکی و همچنین حمام نوروزی وجود دارد.
