در وادی خراسان
خراسان سرزمینی کهن است که چون طلوع خورشید و برآمدن آفتاب در ایران هر روز از این ناحیه آغاز میشود، ایرانیان در پارسی قدیم بر آن نام «خراسان» نهادهاند، به معنای مکان طلوع خورشید و یا مشرقزمین. این سرزمین به گواه تاریخ فراتر از مرزهای استان کنونی خراسان بوده و مناطقی از کویر لوت در ایران تا کوههای شمالی هندوستان و مناطقی از ماوراءالنهر جزو خراسان بزرگ به شمار میآمده است. گذشته از سابقه طولانی کشاورزی و شهرنشینی در خراسان کهن، از دوره پیش از اسلام، این منطقه محل دادوستد میان کاروانهای تجاری تمدنهای چین، هند و ایران بوده و اهمیت اقتصادی و فرهنگی ویژهای داشته است. جاده معروف ابریشم که مهمترین راه تجاری دنیای قدیم بود از چین وارد خراسان میشد و به دیگر نقاط ایران تا شوش و تیسفون میرفت. بعد از اسلام، در سدههای نخست، همچنان شهرهایی چون هرات، بلخ، مرو و نیشابور اهمیت خود را بهعنوان شماری از آبادترین و پررونقترین شهرهای جهان آن روزگار حفظ کردند و خلفای عباسی که به کمک ایرانیان به خلافت رسیده بودند، شهر مرو (که امروزه در ترکمنستان واقع است و به سبب حمله مغول، دیگر اثر چندانی از آن باقی نیست) را بهعنوان دومین مرکز مهم خلافت اسلامی برگزیدند. در همین زمان (سال 200 قمری و حدود 1207 سال پیش) امام رضا (علیه السلام) برای قبول ولایتعهدی به مرو دعوت شد و حدود دو سال بعد در محل کنونی مشهد به دست مأمون عباسی مسموم شد و به شهادت رسید.
